Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Wonen in een utopie: van Rietveld tot tiny house

Logo https://verhalen.deschatkamervandestijl.nl/wonen-in-een-utopie-van-rietveld-tot-tiny-house

Hoe maak je van een utopie een huis? Van filosoferen tussen de schuifwanden, spelen in een labyrint, slapen in een baarmoeder-met-minibar, tot rondtrekken in een tiny house: sinds het Rietveld-Schröderhuis is het hek van de dam.

Naar boven

Naar boven

Wie een droom heeft over een nieuwe mens in een nieuwe wereld, gaat vroeg of laat huizen ontwerpen. Bij De Stijl wordt zonder ironie en vol optimisme gewerkt aan de vormgeving van het moderne leven. Een ideale wereld van harmonie en schoonheid. Een utopie. Architecten als Rietveld en J.J.P. Oud vertalen het ideaal naar de praktijk.

Naar boven

Hoe het ideale leven volgens De Stijl er uit ziet is het best te zien in het Rietveld-Schröderhuis in Utrecht. Gerrit Rietveld bouwt het in 1924 in nauwe samenwerking met de opdrachtgeefster en bewoonster, later zijn geliefde, binnenhuisarchitecte Truus Schröder.

Naar boven













Gerrit Rietveld, Rietveld-Schröder Huis, 1924 (Centraal Museum, Utrecht). Foto & copyright: CMU/ Ernst Moritz / Pictoright, Amsterdam

Naar boven

De rood-blauwe stoel heeft Rietveld dan al ontworpen. Wat hij bij die stoel ontdekt heeft, zet hem op een spoor van ongekende mogelijkheden. De latten waaruit de stoel is opgebouwd begrenzen de ruimte niet, maar scheppen juist ruimte. Dat principe voert hij door in het huis - het eerste dat hij ooit bouwde.

Naar boven
0:00
/
0:00
Start audio













Gerrit Rietveld, Rietveld-Schröder Huis, interieur eerste verdieping, 1924 (Centraal Museum, Utrecht). Foto & copyright: CMU/ Ernst Moritz / Pictoright, Amsterdam

Naar boven

Waar je ook kijkt, je ziet horizontale en verticale lijnen. Ritme ontstaat door accenten in rood, geel en blauw. Het is een ruimte zonder overbodigheden, zonder afleiding. De helderheid en het licht in huis geven alle ruimte aan de heldere en lichte gedachten van de bewoners. Dit huis is het domein van de nieuwe mens.

Naar boven

Naar boven

Open moest het huis zijn, en licht. Een mooi ideaal, maar een huis kan niet zonder wanden. Om de leefruimte op het vrij kleine oppervlak toch zo ruim mogelijk te maken, bedachten Rietveld en Schröder een unieke oplossing: je trekt overdag gewoon de slaapkamers bij de woonkamer.

Naar boven
0:00
/
0:00
Start audio













Portretfoto's van Gerrit Rietveld (Rietveld Schröderarchief / Centraal Museum, Utrecht).Foto & copyrights CMU/ Pictoright, Amsterdam.

Naar boven

In principes kan je niet wonen, dat wist Rietveld ook. Hij had zeker affiniteit met de ideeën van De Stijl, maar hij en Truus Schröder volgden vooral hun intuïtie. En: Rietveld was een timmerman, die plezier had in zijn vak. Dat zie je aan allerlei handigheidjes in huis: een kast met losse, stapelbare laden en 'het zigzagje', de beroemde stoel die hij zelf als een soort grap beschouwde. Het ideale huis is verrassend praktisch.

Naar boven

Ook na Rietveld zijn er kunstenaars en architecten die durven dromen over een nieuwe wereld. Constant Nieuwenhuys, één van de Cobra-kunstenaars, schept in 1956 zijn ‘Nieuw Babylon’, een wijdvertakt netwerk van utopische bouwsels.

Naar boven

Naar boven

Constant is een kunstenaar, geen architect. Hij bouwt geen huizen, maar tekent, schildert en bouwt maquettes van 'sectoren', die zich aaneenschakelen tot een grootschalige, wereldomspannende bebouwing. In zijn droom leeft de mens vrij, als een nomade trekt hij over de wereld. Constants ideaal is de homo ludens, de spelende mens.

Naar boven
0:00
/
0:00
Start video

Naar boven

Groot wonen is een teken van geestelijke armoede, vond Rietveld. Die gedachte is bezig aan een come-back, maar dan in een vorm die past bij onze tijd. Het ideaal van de Tiny House Movement is om klein, zelfvoorzienend en mobiel te wonen. In zijn ‘Mobile Homes’ uit de jaren ‘90 gaf Joep van Lieshout alvast een voorzet.

Naar boven













Joep van Lieshout, Mobile home for Kröller-Müller, 1995, foto: Marjon Gemmeke (Kröller-Müller Museum, Otterlo

Naar boven

Wie in de beeldentuin van Kröller-Müller door de ramen van dit Mobile Home naar binnen tuurt, stelt zich vanzelf voor hoe het is om er te wonen. Klein, licht en vrij. Van Lieshout maakte een hele reeks zelfvoorzienende, kleine ‘woningen’. Vaak met een prikkelende twist: van een complete slachtplaats voor varkens, tot een meer-persoonsbed voor optimale seksuele mogelijkheden.

Naar boven













Atelier Van Lieshout, Wombhouse, 2004 (Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam). Fotograaf: Jannes Linders, Rotterdam

Naar boven

Wonen in een baarmoeder, compleet met tweepersoonsbed en minibar? Dat is pas klein wonen. Joep van Lieshout speelt in zijn werk een prikkelend spel, waarin het mogelijke en het onmogelijke, schoonheid en gruwel, utopie en dystopie voortdurend om voorrang strijden. Hij rekt de grenzen van het begrip ‘wonen’ op tot in het fantastische.

Naar boven













Atelier Van Lieshout, Wombhouse, 2004 (Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam). Fotograaf: Jannes Linders, Rotterdam

Naar boven

De Tiny House Movement is klein, maar groeiend. Door klein te wonen - op 50 m2 of minder -  met zo min mogelijk spullen wordt het leven een stuk eenvoudiger. Dit verlangen naar vrijheid en harmonie met de natuurlijke omgeving lijkt verrassend veel dat van Rietveld en Schröder bij het ontwerpen van hun huis.

Naar boven













waterland-huisje. Ontwerp: Reinoud Boland, styling: Ingrid Hamels, foto: Maartje Meesterberends

Naar boven

Ook de huisjes van de Tiny House Movement zijn de praktische vormgeving van een utopie. De nieuwe mens in ónze toekomst heeft een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Bouwt met duurzame materialen, deelt bezittingen in plaats van spullen te vergaren, kan zich vrij bewegen over de wereld. De dromen van Rietveld en Constant leven, in een nieuwe gedaante, voort.

Naar boven
Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan